Memento mori, “fani olduğunu hatırla”, “öleceğini hatırla”, bir gün öleceksin, bunu hatırla ve şimdi yaşa veya “ölümünü hatırla”
Roma Generali büyük bir zafer kazanmıştır. Sokaklarda zafer turu atmaya başlar. Tam bu sırada kölelerden biri elindeki defne dalını kaldırır, General’in kafasının üzerine tutar ve bağırmaya başlar:
Memento Mori
Memento te hominem esse
Respice post te.
Hominem te esse memento.
Eğer dilimize çevirirsek:
Ölümlü olduğunu unutma
Sadece bir insan olduğunu hatırla
Arkana bak;
Sadece bir insansın, hatırla
Şişecam’da çalışırken, şirketin global markası Nude altında, 2016 yılında başarılı tasarımcı Ali Bakova’nın hafızalarda yer eden kurukafaları “Memento Mori” cam severlerle buluşturulmuştu. Koleksiyonu ilk duyduğumda, “ölümü çağrıştıran bir objeyi niye satışa sunuyoruz ki” diye düşünmüştüm. Açıkçası hiç hoşlanmamıştım. O dönem okumalarım sırasında bir yerlerde Apple’ın kurucusu Steve Jobs’un bir sözüyle karşılaştım.
“Her gününüzü hayatınızın son günüymüş gibi yaşayın; bir gün haklı çıkacaksınız.”
Yukarıdaki söz, Steve Jobs’ın jenerik olmuş, herkesçe bilinen sözlerinden biri. Elbette bu sözün arkasında sadece Jobs’ın düşüncesi yok. Bu söz, aslında yıllardır bilgelerin altını çizdiği ve insanlara hayatın sonsuz olmadığını kendilerine hatırlatan bir motto. Ertelememenin öneminin altını çizer.
Memento Mori: Elbet bir gün öleceksin, bunu hatırla ve şimdi yaşa.
Dürüst olalım, hayatın koşuşturmasında savrulurken, zamanımızı gereksiz şeylere harcarken ya da yapacaklarımızı ertelerken kaybettiğimiz zamanın kıymetini bilemiyoruz. Bu sadece günümüzün sorunu değil. Asırlar önce çıkmış Memento Mori kavramı. Sonu olan bir hayatta, her gün sona ilerlerken, sahip olduğumuz zamanı mutlu olacağımız şekilde harcamamız gerektiğini öğütler. Sanılanın aksine hayatta geçen zamanları yarın yokmuş gibi boşa harcamak yerine, yapılması gerekenleri ilk fırsatta yapmak temel noktadır.
Memento Mori aslında bir uyarı çağrısıdır.
İnsan olduğunu hatırlatır insan olana…
Kibirlerden arınması gerektiğini, elde ettiği ne olursa olsun, insan olduğunu unutmaması gerektiğini. Aslolanın insan olmak olduğunu, bütün kazanımların ve güçlerin bir gün terk edileceğini ve yalnız insan olarak kalacağımızı hatırlatır.
Sanatsal anlamda ise aynı amaca varan, fakat farklı anlatım biçim ve şekillerini kullanan bir yol olarak bilinir.
Çok geç olmadan ilerlemek istediğiniz yolda yürüyün, vaktinizi boşa harcadığınız şeyleri hayatınızdan çıkarın ve yaşamayı hayal ettiğiniz hayata doğru ilerleyin. Ve unutmayın:
Belki sonsuza kadar var olmayacağız ama gelişimizin ve burada geçirdiğimiz zamanın hakkını verebiliriz.
